Article on other languages:
- Verenigde_Koninkryk
- Grossbritannien_und_Nordirland
- ዩናይትድ_ኪንግደም
- Reino_Unito
- Geanlæht_Cynerice
- المملكة_المتحدة
- ܡܠܟܘܬܐ_ܚܕܝܬܐ
- Böyük_Britaniya
- Бөйөк_Британия
- Großbritannien
- Вялікабрытанія
- Обединено_кралство_Великобритания_и_Северна_Ирландия
- United_Kingdom
- যুক্তরাজ্য
- তিলপারাজ্য
- Rouantelezh_Unanet_Breizh-Veur_ha_Norzhiwerzhon
- Ujedinjeno_Kraljevstvo
- United_Kingdom
- Regne_Unit
- Ĭng-guók
- Великобритани
- Hiniusang_Gingharian
- Regnu_Unitu
- Büyük_Britaniya
- Spojené_království
- Wiôlgô_Britanijô
- Велика_Британїꙗ
- Аслă_Британи
- Y_Deyrnas_Unedig
- Storbritannien
- Vereinigtes_Königreich
- Britanya_Gırde
- Wjelika_Britaniska
- ޔުނައިޓެޑް_ކިންގްޑަމް
- ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཀིང་ཌམ་
- Ηνωμένο_Βασίλειο
- United_Kingdom
- Unuiĝinta_Reĝlando
- Reino_Unido
- Suurbritannia
- Erresuma_Batua
- Réinu_Uniu
- پادشاهی_متحده
- Yhdistynyt_kuningaskunta
- Stóra_Bretland
- Royaume-Uni
- Royômo-Uni
- Ream_Unît
- Grut-Brittanje
- An_Ríocht_Aontaithe
- 英國
- An_Rìoghachd_Aonaichte
- Reino_Unido_-_United_Kingdom
- Reeriaght_Unnaneysit
- Birtaniya
- Yîn-koet
- הממלכה_המאוחדת
- संयुक्त_राजशाही_(ब्रिटेन)
- Ujedinjeno_Kraljevstvo
- Wulkobritaniska
- Wayòm_Ini
- Egyesült_Királyság
- Միացյալ_Թագավորություն
- Regno_Unite
- Britania_Raya
- Reyatu_Unit
- United_Kingdom
- Pagarian_ti_Britania_ken_Umamianan_nga_Irlandia
- Unionita_Rejio
- Bretland
- Regno_Unito
- イギリス
- ritygu'e
- Britania_Raya
- გაერთიანებული_სამეფო
- Langliz
- Құрама_Патшалық
- Tuluit_Nunaat
- ಯುನೈಟೆಡ್_ಕಿಂಗ್ಡಮ್
- 영국
- Jrußbrittannije
- Keyaniya_Yekbûyî_ya_Brîtaniya_Mezin_û_Bakurê_Îrlandê
- Ыджыд_Британия
- Ruwvaneth_Unys
- Britanniarum_Regnum
- Groussbritannien_an_Nordirland
- Vereineg_Keuninkriek
- Regno_Unïo
- Ingɛlɛ́tɛlɛ
- Jungtinė_Karalystė
- Apvienotā_Karaliste
- Kīngitanga_Kotahi
- Обединетото_Кралство_на_Велика_Британија_и_Северна_Ирска
- യുണൈറ്റഡ്_കിങ്ഡം
- Нэгдсэн_Вант_Улс
- United_Kingdom
- Renju_Unit
- Tlacetilīlli_Huēyitlahtohcāyōtl
- Gran_Vretagna
- Grootbritannien_un_Noordirland
- संयुक्त_अधिराज्य
- Verenigd_Koninkrijk
- Storbritannia
- Storbritannia
- Unionati_Regia
- Rouoyaume_Unni
- Reialme_Unit
- Стыр_Британи
- United_Kingdom
- Wielka_Brytania
- Regn_Unì
- برطانيه
- Reino_Unido
- Hukllachasqa_Qhapaq_Suyu
- Reginavel_Unì_da_la_Gronda_Britannia_ed_Irlanda_dal_Nord
- Phandlo_Thagaripen_la_Bare_Britaniyako_thai_le_Nordutne_Irlandesko
- Regatul_Unit_al_Marii_Britanii_şi_al_Irlandei_de_Nord
- Великобритания
- Ubwongereza
- Холбоhуктаах_Хоруоллук
- Rennu_Auniadu
- Regnu_Unitu
- Unitit_Kinrick
- Stuorra-Británnia
- Ujedinjeno_Kraljevstvo
- United_Kingdom
- Spojené_kráľovstvo
- Združeno_kraljestvo_Velike_Britanije_in_Severne_Irske
- Britania_e_Madhe
- Уједињено_Краљевство
- Britania
- Storbritannien
- Ufalme_wa_Muungano_wa_Britania_na_Eire_ya_Kaskazini
- Wjelgo_Brytańijo
- ஐக்கிய_இராச்சியம்
- Reinu_Naklibur
- Подшоҳии_Муттаҳида
- สหราชอาณาจักร
- Nagkakaisang_Kaharian
- Yunaitet_Kingdom
- Birleşik_Krallık
- Paratāne
- Великобритания
- Велика_Британія
- برطانیہ
- Birlashgan_Qirollik
- Regno_Unìo
- Vương_quốc_Liên_hiệp_Anh_và_Bắc_Ireland
- Verênigd_Keunienkryk
- Regän_Pebalöl
- Reino_Unido
- Nguur-Yu-Bennoo
- 英国
- פאראייניגטע_קעניגרייך
- Ilẹ̀ọba_Ìsọ̀kan
- Vereênigd_Konienkriek
- 英国
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
|
|||||
| Lema nacional: «Dieu et mon droit»2 en (francés: «Dios y el mio drechu») |
|||||
| Himnu nacional: God Save the Queen 3 n'(inglés: Dios salve a la Reina) |
|||||
 |
|||||
| Capital • Población • Coordenaes |
Londres 7.512.400 (2006) 51° 30’ N 0° 7’ E |
||||
| Principal ciudá | Londres | ||||
| Idiomes oficiales | Inglés (de facto)4 | ||||
| Forma de gobiernu | Monarquía parllamentaria Sabela II Gordon Brown |
||||
| Fechura • Acta d'Unión • Acta d'Unión • Tratáu Anglo-Irlandés |
1 de mayu de 1707 1 de xineru de 1801 12 d'abril de 1922 |
||||
| Superficie • Total • % agua Llendes Costes |
Puestu 78u 244.820 km² 1,34 % n/d n/d |
||||
| Población • Total • Densidá |
Puestu 22u 60.587.300 (2006) 246 hab./km² |
||||
| PIB • Total (2007) • PIB per cápita |
Puestu 6u USD 2.270.884 millones (est.) USD 37.328 (2007 est.) |
||||
| Moneda | Llibra esterlina (£, GBP) | ||||
| Xentiliciu | Británicu, británica | ||||
| Fusu horariu • en branu |
GMT (UTC+0) BST (UTC+1) |
||||
| Dominiu Internet | .uk 5 | ||||
| Códigu telefónicu | +44 |
||||
| Prefixu radiofónicu | 2AA-2ZZ, GAA-GZZ, MAA-MZZ, VPA-VSZ, ZBA-ZJZ, ZNA-ZOZ, ZQA-ZQZ |
||||
| Códigu ISO | 826 / GBR / GB | ||||
| Miembru de: Commonwealth, UE, OTAN, ONX, OCDE, OSCE, G-8 | |||||
| ¹ Nes llingües reconocíes como rexonales el nome oficial ye: Córnicu: Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon; Escocés: Unitit Kinrick o Graet Breetain an Northren Irland; Gaélicu escocés: Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn Mhòir agus Èireann a Tuath; Galés: Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon; Irlandés: Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann. ² Esti ye'l lema del monarca. N'Escocia'l lema del monarca ye «Nemo me impune lacessit» (en llatín, «Naide me fier impunemente»). Tamién esiste una variante del escudu d'armes emplegáu n'Escocia; ver Escudu del Reinu Xuníu. ³ Tamién sirve como himnu real. 4 Tán reconocíos y protexíos como llinguaxes rexonales o minoritarios el galés, el gaélicu escocés, el córnicu, l'irlandés, l'escocés del Ulster y l'escocés. 5 El códigu ISO 3166-1 pal Reinu Xuníu ye GB, pero práuticamente'l .gb nun ye emplegáu. Úsase tamién el dominiu .eu, al igual que nos demás estaos miembros de la Unión Europea. |
|||||
El Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte ye un país del norte d'Europa miembru de la Unión Europea (UE) formáu por Inglaterra, Escocia y Gales (na islla de Gran Bretaña) ya Irlanda del Norte (na islla d'Irlanda). Ye una monarquía constitucional y una democracia parllamentaria. La principal cámara del Parllamentu ye la Cámara los Comunes, integrada por 646 parllamentarios ellexíos por sufraxu universal. Unes 700 persones puen optar a ún escañu na cámara cimera, o Cámara de los Lores (títulu vitaliciu). Esiste un Parlamentu allugáu n'Escocia, con sede n'Edimburgu, con grandes poderes llocales, y una Asambleya Galesa, con sede en Cardiff, con autoridá más llimitada.
Los ingleses suponen más del 80% de la población, los escoceses casi el 10% y los galeses ya irlandeses del norte parte del restu. El Reinu Xuníu tamién recueye diverses comunidaes d'inimgrantes arribantes, sobro too, de les sos antigües colonies del Caribe, India, Paquistán, Bangladés y África. La so economía ta sofitada nel Sector Servicios, magar que caltién la so capacidá industrial nel seutor de les cimeres teunoloxíes ente otros. L'area metropolitana de Londres ye una de les places finacieres más importantes del mundiu.
Hestoria
El Reinu Xuníu d'anguaño ye'l resultáu de daqué xuniones creyaes durante los últimos 1.000 años. Escocia ya Inglaterra esisten como entidaes polítiques separaes dende'l sieglu X. Gales, baxo'l control de los reis ingleses dende'l 1284, foi parte del Reinu d'Inglaterra dende 1535. Col Acta de Xunión, de 1707, los reinos separaos d'Escocia y d'Inglaterra, que teníen el mesmu rei dende 1602, acordaren formar una xunión permanente como'l Reinu de la Gran Bretaña.
Más tarde, col Acta de Xunión de 1800, el reinu amestárase'l Reinu d'Irlanda, formando el Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda. La creación de la República d'Irlanda en 1921, supusiera la lliberación de l'islla, y los irlandeses de la provincia del Ulster, quedaríen baxo soberanía británica. Tamién el nome camudaríase fasta llegar al d'agora, Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda del Norte.
El Reinu Xuníu foi la potencia marítima ya industrial dominante del sieglu XIX. Estendiera les ideyes d'Occidente a gran parte del mundiu. L'Imperiu Británicu, dominaría una cuarta parte de la superficie de la Tierra, y una tercera parte de la población del mundiu, en resume, l'imperiu más grande de la hestoria. L'imperiu Británicu sedría asgaya afeutáu pola I Guerra Mundial, y la II Guerra Mundial. Dende'l sieglu XIX el gobiernu comenzara a dar mayor autonomía a les sos colonies, un procesu que nun finaría fasta'l sieglu XX.
En 1973, el Reinu Xuníu tornaría a formar parte de la Xunión Europea. Magar que siempre hebo una fuerte oposición a la permanencia en dicha institución, ya qu'hai seutores que quieren deslligase por completu de la mesma. El Reinu Xuníu fuera ún de los estaos que nun adoptasen l'Euru, con Suecia y Dinamarca.
Gobiernu y política
El Reinu Xuníu ye una monarquía parllamentaria sofitada nuna Common law, poro nun tien una constitución, siendo l'únicu país d'Europa que nun la tien. Les sos práutiques son inherentes a les instituciones del gobiernu, que son la Corona, el gabinete de ministros, el Conseyu Priváu y el Parllamentu.
El rei británicu ye'l xefe d'Estáu y del executivu, asina como másima autoridá de la Illesia Anglicana. Amás escoye formalmente al primer ministru y al gobiernu.
Les funciones executives son realizaes polos ministros dirixíos pol primer ministru y pa eso dependen del sofitu de la mayoría de miembros de la cámara de los comunes. El partíu con mayoría ye l'encargáu de formar gobiernu y el primer ministru y el llíder del partíu. El primer ministru, escueye a los ministros del gobiernu. El partíu Conservador y el partíu Llaborista tienen dominada la vida política del país dende'l fin de la Primera Guerra Mundial.
Organización del territoriu
La capital del Reinu Xuníu ye Londres. Alcuéntrase tarazáu en cuatro territorios, rexones o tamién nomaos países constituyentes: Inglaterra, Escocia, Gales ya Irlanda del Norte, siendo la capital del estáu tamién la d'Inglaterra. Les otres rexones tienen allugaes les sos capitales n'Edimburgo, Cardiff y Belfast respeutivamente. Toes tienen una cierta autonomía, siendo mayor nel territoriu nordirlandés. Asina mesmu, tamién posee 14 territorios d'Ultramar:
| Seña | TT. BB. UU. | Población | Capital | Elexíu por: |
|---|---|---|---|---|
| Anguila (dependencia) (Nel Caribe) (Alluga les siguientes islles: Anguila, Anguillita, Dog, Little Scrub, Prickly Pear, Sandy, Seal y Sombrero) | 12.800 hab. (2002) | El Valle | - | |
| Bermudes (Allúguense n'América del Norte, nel Atlánticu) (Tien más de 150 islles, de les más importantes son: Main o Gran Bermuda, Somerset), Ireland, Saint George, Saint Davids y Boaz) | 64.482 hab. (2003) | Hamilton | ||
| Islles Xorxas del Sur y Sandwich del Sur (Allúguense nel Atlánticu Sur) (Comprende les islles Xorxa del Sur y Sandwich del Sur) | 100 hab. (2003) | Grytviken | Arxentina | |
.svg){kind=small} |
Islles Caimán (Allúguense cerca de Xamaica, nel Mar Caribe) (Tien principalmente tres islles: Gran Caimán, Cayman Brac, y Caimán Miñor) | 44.270 hab. (2005) | George Town | |
 |
Islles Malvines (Allúguense nel Atlánticu Sur) (Tien más de 200 islles, ente elles: Gran Malvina y Soledá) | 2.967 hab. (2005) | Puertu Arxentinu/Puertu Stanley | Arxentina |
| Islles Pitcairn (Allúguense na Polinesia) (Comprende les islles Pitcairn, Sandi, Oenu, Henderson y Ducie) | 48 hab. (2003) | Adamstown (Islles Pitcairn) | - | |
| Islles Turques ya Caicos (Allúguense al norte de la República Dominicana.) Ta formada poles islles Caicos (Caicos Central; Caicos del Norte; Caicos Meridional y Oriental; Providenciales y Caicos Occidental) ya Turques | 19.500 hab. (2003) | Cockburn Town | - | |
| Islles Vírxes Britániques (Allugáes cerca de Puerto Rico) (Comprende mas de 50 islles, les mas importantes son: Tórtola, Virxe Farta, Jost Van Dyke, Anegá, Peter Island y Salt Island) | 21.730 hab. (2002) | Road Town | - | |
 |
Xibraltar (Allúgase nel Peñón de Xibraltar, nel sur d'España) | 27.776 hab. (2005) | Xibraltar | España |
| Monserrat (Allúgase cerca de la Islla Puerto Rico) [Comprende la islla Monserrat (Parroquia Alministrativa San Toñu; Parroquia Administrativa San Jorge; Parroquia Administrativa San Pedro)] | 9.245 hab. (2004) | Plymouth | - | |
| Santa Helena (Allúgase a más de 2.000 kilómetros de la costa occidental d'Angola) (Tien más de 50 islles, les cuales les más importantes son: Ascensión, Tristán da Cunha y Diego Alvares) | 7.367 hab. (2003) | Jamestown | - | |
| Territoriu Antárticu Británicu (Posee toles tierres al sur del paralelu 60° S, ente'l meridianu 20° O y 80° O) (Esixíes pol Reinu Xuníu pero baxo xurisdicción de les Naciones Xuníes) | 200 milit. y civiles (2005) | - | Arxentina y Chile | |
| Territoriu Británicu nel Océanu Índicu (Sesenta islles aprosimadamente nel Océanu Índicu, nes coordenaes: 6°S, 71°30'E.) (Tien los siguientes archipiélagos Chagos, Aldabra, Farquhar y las islas de Des Roches) | 3.500 hab. y milit. (2005) | Diego García | Mauriciu y Seichelles |
| Países d'Europa | ||
| Albania | Alemaña | Andorra | Austria | Bielorrusia | Bélxica | Bosnia-Herzegovina | Bulgaria | República Checa | Chipre | Croacia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | España | Estonia | Finlandia | Francia | Grecia | Holanda | Hungría | Irlanda | Islandia | Italia | Kosovo | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgu | República de Macedonia | Malta | Moldavia | Mónaco | Montenegru | Noruega | Polonia | Portugal | Reinu Uníu | Rumanía | Rusia | San Marino | Serbia | Suecia | Suiza | Turquía | Ucrania | Vaticano | Xorxa | ||
| Posesiones: Islles Feroe | Xibraltar | Guernsey | Jan Mayen | Jersey | Irlanda del Norte | Islla de Man | Svalbard | ||